Cilt 5 Sayı 9 (2017)

Araştırma Makalesi

Kur Riskinin İnşaat Projeleri Üzerindeki Etkisi ve Korunma Yöntemleri

Yayımlandı 28.02.2017

  • Handan Aksüyek Bursa Uludağ Üniversitesi
  • Hatice Biçen Yılmaz Bursa Uludağ Üniversitesi
Cilt 5 Sayı 9 kapak

Öz

Son zamanlarda döviz kurlarında meydana gelen aşırı değişimler tüm sektörlerde olduğu gibi, inşaat işletmelerini de önemli ölçüde etkilemiştir. Döviz kurlarındaki artış, dövize dayalı borcu olan işletmelerde negatif yönde zararlı etkiler oluşturduğu gibi, dövize dayalı alacağı olan ya da yatırımlarını dövize endeksleyen inşaat işletmelerinde pozitif yönde faydalı etkiler sağlamaktadır. Bu bağlamda, önceden bilinmesi mümkün olmayan ve spekülatif olaylar sonucu meydana gelen döviz kurlarındaki bu ani değişimi kur riski olarak adlandırılmak mümkündür. Kurdaki dalgalanmalar, dövize dayalı iş yapan bütün işletmelerde olduğu gibi, inşaat işletmelerinin de önceden belirledikleri maliyet ya da kar hedeflerinin başarısını ya da başarısızlığını etkileyen önemli unsurların başında gelmektedir. Bu nedenle, maliyetleri ve gelirleri farklı para birimlerinden oluşan inşaat sözleşmelerinde firmalar kur riskinden korunmak amacıyla hedging yöntemlerine başvurmalıdırlar. Korunma yöntemlerinin başlıca araçları ise, forward, futures, swap ve opsiyon sözleşmeleri gibi türev ürünleridir. Bu çalışmada, kurdaki dalgalanmaların inşaat projelerinin tamamlanma maliyetleri üzerindeki etkisi incelenmiştir. Ayrıca, inşaat işletmelerini her iki yönde etkileyen kur riskinin olumsuz etkilerinden korunmak amacıyla firmaların kullanabilecekleri araçlar karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiş

Anahtar Kelimeler İnşaat İşletmeleri, Döviz, Kur riski, Hedging, Türev Ürünleri

Abstract

The Effect of Exchange Rate on the Construction Projects and Protection Methods

As with all sectors, recent extreme changes occurred in the exchange rates have substantially affected the construction operations. While the rise in foreign exchange rates leads to harmful effects in the negative direction at the operations having foreign exchange – based debt or it provides also advantageous effect in the positive direction at the construction companies having foreign exchange – indexed investments. In this context, this sudden change in foreign exchange rates which cannot be predicted beforehand and emerges as a result of speculative events. As with all operations carrying out foreign exchange – based tasks, these fluctuations in the foreign exchange rate head first among the factors which affect the achievement or failure of the cost or profit targets previously determined by the construction companies as well. Therefore, the companies whose costs and profits consist of different units of currency in their construction agreements should apply to the hedging methods in order to be protected against the exchange rate. As for the main tools of protection method are the derivative products such as forward, futures, swap and optional contracts. In this study, the effect of exchange rate fluctuations on the completion costs of construction projects is scrutinized. Moreover, the tools which may be employed by the construction companies in order to get rid of exchange rate which adversely influence the building companies in both directions have been comparatively evaluated.

Keywords Construction Operations, Foreign Exchange, Exchange Rate, Hedging, Derivative Products

PDF

Kaynakça

  1. Anbar, A., Alper, D. (2011). Bankaların Türev Ürün Kullanım Yoğunluğunu Etkileyen Faktörlerin Değerlendirilmesi. Muhasebe ve Finans Dergisi, 77-94.
  2. Birgönül, M.T., Dikmen, İ. (1996). İnşaat Projelerinin Risk Yönetimi. İMO teknik Dergi 97 1305-1326.
  3. Busch, Th. A. (2005), Holistisches und Probabilistisches Risikomanagement-Prozessmodell für Projektorientierte Unternehmen der Bauwirtschaft. Doktorand und Wissenschaftlicher Mitarbeiter, Institut für Bauplanung und Baubetrieb, Diss., ETH Nr: 16298, Zürich Teknik Yüksek Okulu, Zürich.
  4. Cadez, I. (1998). Risikowertanalyse als Entscheidungshilfe zur Wahl des Optimalen Bauvertrags. VDI-Verlag Diss, Düsseldorf Teknik Üniversitesi, Düsseldorf.
  5. Ceylan, A. (2003). Finansal Teknikler. Bursa: Ekin Yayınevi.
  6. Ceylan, A., Korkmaz, T. (2003). Pay Senedi Değerlemesi. Uludağ Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, IV.1, 49-72.
  7. Girmscheid, G. (2001). Ganzheitliches Risikomanagement in Bauunternehmen. Bauingenieur Hauptsatz Risikomanagement, Band:76 ETH, 287-293.
  8. Güven, S. (2001). Finansal Risk Yönetimi Çerçevesinde Piyasa Volalitesinin Tahmini ve Pörtföy ve Var Hesaplamaları. Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayınları.
  9. Hagin, R. (1997). Modern Portfolio Theory. New York: The Dow-Jones, Irwin Guide, Homewood.
  10. Haller, M. (1978). Risiko-Management. Neues Element in der Führung. In: IO Management-Zeitschrift, 483-536.
  11. Hölscher, R. (1999): Gestaltungsformen und Instrumente des industriellen Risikomanagements. In: Risk Controlling in der Praxis, hrsg. Schierenbeck, H., NZZ Verlag, 297-363.
  12. Hull, J. (1998). Introduction to Futures and Options Markets. New Jersey: Prentice Hall.
  13. İntes, (2016). İnşaat Sektörü Raporu. Ankara: Türkiye İnşaat Sanayicileri İşveren Sendikası Yayınları.
  14. İşleyen, İ. (2011). Döviz Kuru Riskinin Etkisini Azaltmanın Etkin Rolü Forward İşlemleri. İSMMMO Dergisi, 177-182.
  15. Krieg, W. (1978). Risikobewältigung. in 10: (12), 533-536. DOI: https://doi.org/10.1016/0016-3287(78)90060-5
  16. Özalp, P. (2003). Türev Araç Piyasalarının Finansal Sistemin İşleyişi İçindeki Rolü. Türkiye’ de Bu Piyasalara İşlerlik Kazandırma Çalışmaları. TCMB Uzmanlık Tezi, Ankara.
  17. Özdemir, E. (2007). Türk Sermaye Piyasasında Menkul Değerler Analizi Ve Piyasa Zamanlaması Etkinliğinin Ölçülmesi. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Atılım Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
  18. Öznacar, R. (2006). Vadeli İşlemlerin Para Piyasalarına Etkileri. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
  19. Redhead, K. (2007). Financial Derivatives: An Introduction to Futures, Forwards, Options and Swaps. New York: Prentice Hall.
  20. Steffen, M., Fitze, R., Kobler, A. (1998). Risiko-Management-14 Thesen zur Risikobewussten Unternehmensführung, Zürich: UBS Outlook.
  21. Tuik, (2016). İnşaat ve Konut. Türkiye İstatistik Kurumu. (www.tuik.gov.tr).
  22. Tsedevdorj, C. (2011). Borsa Endeks Getirilerinde Riske Maruz Değer Analizi: Moğolistan Örneği. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İzmir.
  23. Yıldırım, K., Aslan, Nurdan. (2016). Türk Bankacılık Sektöründe Türev Ürün Ve Para Swapı Kullandırma Süreci Ve Uygunluk Testi. Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Araştırma Dergisi, 291-306.
  24. Yılmaz, İ. (2012). Osmanlı Döneminde Kullanılan Yaklaşık Maliyet Tahmin Yöntemleri. NWSA Engineering Sciences, 7.1, 73-83.
  25. Yılmaz, İ. (2016a). Osmanlı Dönemi Kubbeli Mimarlık Eserleri Restorasyon İnşaat Maliyetlerinin Yapay Zeka Yöntemleriyle Tespit Edilmesi. Uluslararası Multi Disiplinler Kongresi, Odessa 1, 78-91.
  26. Yılmaz, İ. (2016b). İnşaat Sektöründe Risk Türleri ve Finansal Bir Risk Olarak Kur Riski. Turan-Sam Dergisi, 8.32, 521-529.
  27. Yükçü, S. ve Yücel T. (2005). Bankacılıkta Türev Ürünlerinin Muhasebeleştirilmesi, Bugünkü Durum ve Yapılması Gerekenler. İzmir: Türkiye Bankalar Birliği Yayınları.