Kültürel Bellek, El Sanatları ve Koleksiyonculuk: Ali Kılınç Koleksiyonu Üzerinden Bir Değerlendirme

Binlerce yıllık bir geçmişe sahip olan Anadolu dokuma kültürü içerisinde halı, kilim ve halı yastıklar gibi el dokumaları günlük yaşamdaki işlevselliğinin yanı sıra toplumsal hafızayı, estetik beğeniyi ve kültürel kimliği yansıtan birer sanat eseri niteliğindedir. Anadolu’nun farklı coğrafik bölgelerinde gelişen dokumacılık, somut olmayan kültürel miras taşıyıcısı olarak el sanatları geleneğinin kuşaktan kuşağa aktarılmasında önemli bir rol üstlenmektedir.

Bu bağlamda dokuma kültürünün sürdürülebilirliği yalnızca üretim teknikleriyle değil aynı zamanda motiflerin, renklerin ve kompozisyon özelliklerinin de korunmasına bağlıdır. Bireysel koleksiyonlar, özel arşivler kültürel mirasın korunması ve gelecek kuşaklara aktarılması konusunda büyük önem taşımaktadır. Niğde doğumlu bir girişimci olan Ali Kılınç oluşturduğu halı koleksiyonu ile kültürel mirasın korunması ve gelecek kuşaklara aktarılması konusunda tarihsel ve kültürel bir belge niteliğinde somut bir temsil sağlanmaktadır.

Bu çalışmada, Ali Kılınç tarafından antikacılardan derlenmiş ve Tülû Porselen Galerisi’nde sergilenmiş olan, ancak iki yıl önce çıkan yangında yok olan yastık halıları incelenmiştir. Bu halılar, yöreye özgü desen, renk, motif ve kompozisyon özellikleri açısından kültürel bir kimlik taşımaktadır. Araştırma sürecinde halıların yangın öncesinde çekilmiş fotoğrafları, künye bilgileri ve vektörel olarak çizilmiş desen şemaları değerlendirilmiş; bu belgeler dijital arşivleme yaklaşımıyla sınıflandırılmıştır.

Bu araştırma nitel araştırma yöntemiyle yürütülmüştür. Çalışma kapsamında incelenen halı yastıkların yüzey şemasının vektörel çizimi yapılmış ve çizimler üzerinden analizler yapılmıştır. Ali Kılınç koleksiyonunda yer alan halı yastıklar, kompozisyon özellikleri, desen şeması, kullanılan renkler ve yöresel dokuma teknikleri açısından incelenmiş ve elde edilen bulgular Anadolu dokuma kültürü kapsamında değerlendirilmiştir.

Sonuç olarak, bu çalışmada bireysel girişimlerle oluşturulan koleksiyonların kültürel mirasın sürdürülebilirliğine nasıl katkıda bulunduğu ve dijtial arşivleme yoluyla kültürel mirasın nasıl korunarak gelecek kuşaklara aktarıldığını irdelemektedir.

Within the Anatolian weaving culture, which has a history of thousands of years, hand-woven items such as carpets, rugs, and pillow rugs are works of art that reflect social memory, aesthetic taste, and cultural identity, as well as their functionality in daily life. Weaving, which developed in different geographical regions of Anatolia, plays an important role in passing the handicraft tradition from generation to generation as a carrier of intangible cultural heritage.

In this context, the sustainability of weaving culture depends not only on production techniques but also on the preservation of motifs, colors, and compositional characteristics. Individual collections and private archives are of great importance in preserving cultural heritage and passing it on to future generations. Ali KILINC, an entrepreneur born in Niğde, provides a concrete representation as a historical and cultural document regarding the preservation of cultural heritage and its transfer to future generations with his carpet collection.

In this study, cushion rugs that were collected from antique dealers by Ali KILINC and exhibited in Tülû Porcelain Gallery but were destroyed in a fire two years ago were examined. These carpets carry a cultural identity in terms of regional patterns, colors, motifs and compositional features. During the research process, photographs of the carpets taken before the fire, their identification information and vector-drawn pattern diagrams were evaluated; these documents were classified using a digital archiving approach.

Qualitative research methods were employed in the study. The pillow rugs in the collection were analyzed through the vector drawings created. The cushion rugs were examined in terms of compositional features, pattern schemes, color preferences, and local weaving techniques, and the findings were evaluated within the context of Anatolian weaving culture. Ultimately, this study examines how collections created through individual initiatives contribute to the sustainability of cultural heritage and how cultural heritage is preserved and passed on to future generations through digital archiving.