Giyim ile İlgili Türk Halk İnanışlarının İncelenmesi: Ankara Örneği

Tarih boyunca farklı dinler, insanlardaki inançların kaynağını oluştururmuştur. Zaman içinde din hükümleri ve öğretilerine dahil olmayan inançlar da ortaya çıkmaya başlamış ve bu inançlara, “halk inançları” adı verilmiştir. Halk inanışları tarihsel bir olgu gibi gözükmesine rağmen modern dünyada da varlığını sürdürmeye devam etmiştir. Giyim ve aksesuarlarının tarihsel açıdan gelenek, görenek, inanç ve ritüeller içerinde ekin bir rolü vardır. Doğum, yaşam ve ölüm süreçlerinin her birinde giysiler somut varlıklarının yanı sıra soyut ve anlama dayalı ifadeler barındırır. Giyim ve aksesuarları, kültürel miras içerinde hem somut hem de soyut değerlere sahip özellikler taşımaktadırlar.

Araştırmanın amacı; giyim konusunda Türk halk inanışlarının neler olduğunu ve bu inanışlara karşı tutumu belirlemektir. Araştırma, betimsel yöntem kapsamında tarama modeli ile yürütülmüştür. Araştırmanın evrenini Türkiye vatandaşı olan Ankara’nın Çankaya ilçesinde bulunan 65 yaş üzeri katılımcılar ve 18- 24 yaş arası üniversite öğrencileri oluşturmaktadır. Örneklem grubu seçiminde basit tesadüfi örneklem tekniği kullanılarak 83 kişiye ulaşılmıştır. Halk inanışlarıyla ilgili soruların demografik değişkenler ile karşılaştırılmasında Pearson Chi-Square (Ki-kare trend) istatistiksel analizi kullanılırken tutum ile ilgili sorularda Mann Whitney U ve Kruskal Wallis H analizi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda yaş faktörünün halk inanışlarında anlamlı bir fark oluşturduğu görülmüştür. Yaşlıların gençlere göre halk inanışlarına daha çok inandığı ve uyguladığı ortaya çıkmıştır. Araştırma kapsamındaki katılımcıların halk inanışlarını bilme ve uygulama düzeyleri kısmen düşük çıkmış olsa bile günümüzde giyim konusunda hala uygulamaya devam ettikleri halk inanışlarının olduğu belirlenmiştir.

Throughout history, various religions have formed the source of beliefs in people. Within time, the beliefs not involving religious verdicts and doctrines have started to appear as well, and these beliefs have been named as “folk beliefs”. Although folk beliefs seem a historic phenomenon, they also have continued their existence in modern world. Clothing and its accessories have historically active role in tradition, customs, beliefs and rituals. In each of the birth, life and death processes, clothes bear intangible and meaning based expressions as well as their tangible presence. Clothing and its accessories carry properties of both concrete and abstract values in cultural heritage. The aim of the research is to determine what Turkish folk beliefs are available concerning clothing and to detect the attitude towards these beliefs. The research was carried out by the scanning model in the scope of the descriptive method. The population of the research is 65 and over aged participants and 18-24 aged university students who are Turkish citizen and take place in Çankaya district of Ankara. In the selection of the sampling group, simple randomized sampling technique was used and 83 people were contacted. While Pearson Chi-Square statistical analysis was used in the comparison of the questions concerning folk beliefs with demographic variables, Mann-Whitney U and Kruskal Wallis H analyses were used in the questions concerning attitude. In the result of the research, it was seen that the age factor set up a meaningful difference in folk beliefs. It became clear that the elderly believe and practice folk beliefs more than the young. Even if in the scope of the research the participants’ levels of knowing and practicing folk beliefs turned out to be relatively low, it was determined that they have had folk beliefs about clothing which they still continue to apply today.