Türk Kaya Resimlerinin Sanatsal Kabulü

Geçmişten günümüze çeşitli sanat tanımları ile karşılaşılmaktadır. Bunun dışında sanat tarihinin kategorilendirilmesini sorgulayan görüşler de bulunmaktadır. Bunların başında tüm sanat yaratmalarını iki kavram altında toplayan Wilhelm Worringer’in soyutlama ve özdeşleyim tezi gelmektedir. Bu iki kavramdan biri, Theodor Lipps'in öne sürdüğü, sanat tarihindeki bütün eserleri tek bir duygulanım altında topladığı özdeşleyim içtepisidir. Diğeri de tüm soyut eğilimli sanat anlayışlarının dayandığı soyutlama içtepisidir. Özdeşleyim doğa ile barışık bir düşünce algısı ile oluşturulmuş doğayı taklide yönelik sanatsal bir yönelimdir. Theodor Lipps’in savunduğu gibi tüm sanat tarihi tek bir özdeşleyim kavramı altında toplanmamaktadır. Soyutlama ise ilkel ve uygar topluluklarda, "kendinde şey" in dışavurumudur. Worringer, ilkellerin ve Doğu kavimleri (Çin, Hint, İran) sanatını ilk soyut sanat kabul etmektedir. Dolayısıyla o, bu tezi ile sanat tarihinin hem başlangıcı hem de gruplandırmasını değiştirmiştir. Ancak, Worringer’ in Doğu kavimleri olarak kabul ettiği uygarlıkların içinde Ön Türkler yer almamaktadır. Bu önemli bir eksiklik olarak dikkat çekmektedir. Oysa ki, göçebe bir Orta Asya uygarlığı olan Ön Türkler gerek arkeolojik tespitlerle olsun, gerek Çin uygarlığının kayıtları ile olsun ilk Doğu uygarlıklarından biri olarak varlığını kabul ettirmiştir.

Anahtar Kelime: Türk Kaya Resimleri, Türk Tamga ve Petroglifleri, William Woringer, Soyutlama Özdeşleyim

Various art definitions are encountered from past to present. Apart from that, there are also opinions that question the categorization of art history. One of these is the abstraction and identification thesis of Wilhelm Worringer, who puts all art creation under two concepts. One of the two concepts is the indoctrination of 'abstraction', which Theodor Lipps put forward, in which all the works in art history are united in one affect, and the other is based on all the concepts of anti-naturalistic, abstract tendency. The other is the abstraction impulse on which all abstract tendencies of art are based. Empathy is an artistic orientation towards imitation of nature created by a perception of peace in harmony with nature. And, as Theodor Lipps argues, all art history is not gather under the concept of a single empathy. Abstraction is the expression of " thing-in-itself " in primitive and civilized communities. Woringer accepts the art of primitive and eastern nations as the first abstract art. Thus, with this thesis, he has changed both the beginning and the grouping of art history. However, there are no pre-Turks in the civilizations that Woringer regarded as Eastern peoples. This attract notice as a major shortcoming. However, the pre-Turks, who were a nomadic Central Asian civilization, had their existence as one of the first Eastern civilizations, whether by archaeological findings or by the records of Chinese civilization.