Huntington’ın “Medeniyetler Çatışması” Üzerine Değerlendirmeler
Öz
Samuel Huntington “Medeniyetler Çatışması” tezi ile dünya çapında bir ilgi uyandırmıştır. Tezine yönelik olumlu ve olumsuz çok sayıda yorumda bulunulmuştur. Huntington, tezinde değişen dünyada yeni mücadele sahasının kaynağı olarak ekonomi veya ideolojileri değil, medeniyetleri esas almaktadır. Dolayısıyla Huntington uluslararası politikaya egemen olacak unsuru medeniyetlerin çatışması olarak görmüştür. Diğer taraftan yazar, medeniyet kimliğinin gittikçe artan oranda önem kazanacağını ve dünyanın belli başlı yedi veya sekiz medeniyetin arasındaki etkileşimle şekilleneceğini ileri sürmektedir. Yazarın söylemlerinde Batı merkezli bir dünya görüşü ortaya koyduğu anlaşılmaktadır. İslam dünyasını Batı için potansiyel bir tehdit olarak ifade eden Huntington, Türkiye’nin de içinde bulunduğu birçok ülkeye yönelik dikkat çeken değerlendirmelerde bulunmuştur. Çalışmamızda Huntington’ın “Medeniyetler Çatışması” adlı eserinde ileri sürdüğü tezler değerlendirilecek, İslâm dünyası ve Türkiye penceresinden analizi yapılmaya çalışılacaktır.
Anahtar Kelimeler Samuel Huntington, Medeniyetler Çatışması, İslâm Dünyası, Türkiye
Abstract
Evaluations on Huntington’s “Clash of Civilizations”
Samuel Huntington has awakened interest worldwide with the thesis of "The Clash of Civilizations". There are many positive and negative comments on the thesis. Huntington is based on civilizations, not economics or ideologies, as a source of new struggle in the changing world in his thesis. Huntington has seen the clash of civilizations as an element to dominate international politics. On the other hand, the writer claims that the identity of civilization will become increasingly important and that the world will be shaped by the interaction between seven major or eight civilizations. It is understood that the author's discourse reveals a western-centered worldview. Huntington who expressed the world of Islam as a potential threat to the West has made remarkable evaluations for many countries, including Turkey. In the study, the theses in the Clash of Civilizations propesed by Huntington will be evaluated and ıt will try to make an analysis from the Islamic world and Turkey axis.
Keywords Samuel Huntington, Clash of Civilizations, World of Islam, Turkey
Kaynakça
- Acar, M. Sadık (2003). “Medeniyetler Çatışması mı, Menfaaler Çatışması mı?”, Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 18/2, İzmir, s. 33-42.
- Aktaş, Murat (2014). “Avrupa’da Yükselen İslamofobi ve Medeniyetler Çatışması Tezi”, Ankara Avrupa Araştırmaları Dergisi, 13/1, Ankara, s. 31-54. DOI: https://doi.org/10.1501/Avraras_0000000199
- Aktürk, Şener (2007). “Braudel'den Elias'a ve Huntington'a "Medeniyet" Kavramının Kullanımları”, Doğu-Batı Dergisi, 41, Ankara, s. 147-175.
- Alpay, Şahin (2001). “Samuel P. Huntington’la Mülakat ‘Türkiye İslam’ın Lideri Olmalı’ ”, Medeniyetler Çatışması, Der. Murat Yılmaz, Vadi Yayınları, Ankara, s. 102-107.
- Davutoğlu, Ahmet (2001). “Fukuyama’dan Huntington’a Bir Bunalımı Örtme Çabası ve Siyasi Teorinin Pragmatik Kullanımı”, Medeniyetlerin Çatışması, Der. Murat Yılmaz, Vadi Yayınları, Ankara, s. 369-375.
- Davutoğlu, Ahmet (2004). Stratejik Derinlik, İstanbul: Küre Yayınları.
- Fukuyama, Francis (2016). Tarihin Sonu ve Son İnsan, çev: Zülfü Dicleli, İstanbul: Profil Yayıncılık.
- Green, Todd H. (2014). “Islam, Immigration and Identity: An Introduction”, Religions, 5, s. 700-702. DOI: https://doi.org/10.3390/rel5030700
- Huntington, Samuel P. (2001). “Batı Tek’tir Ama Evrensel Değildir”, Medeniyetler Çatışması, Der. Murat Yılmaz, Vadi Yayınları, Ankara, s. 108-122.
- Huntington, Samuel P. (2001). “Medeniyetler Çatışması mı?”, Medeniyetlerin Çatışması, Der. Murat Yılmaz, Vadi Yayınları, Ankara, s. 22-49.
- Kiras, İbrahim (2001). “Tarihin Sonunu İslâm Geciktiriyor: Dünya Sisteminin Alternatifi İslâm”, Medeniyetlerin Çatışması, Der. Murat Yılmaz, Vadi Yayınları, Ankara 2001, s. 402-405.
- Kongar, Emre (2016). Küresel Terör ve Türkiye-Küreselleşme, Huntington, 11 Eylül, Etnikçi ve Mezhepçi Terör Kapanında Türkiye, İstanbul: Remzi Kitabevi.
- Lewis, Bernard (1990). “The Roots of Muslim Rage”, Atlantic Monthly, s. 47-60.
- Qumaş, Bayramova (2015). Samuel Huntington “Medeniyetler Çatışması”, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Azerbaycan Devlet İktisat Üniversitesi, Bakü.
- Şenel, Şevket Adnan (1995). “Medeniyetler Çatışması Üzerine Muzaffer Özdağ ile Mülakat”, Yeni Türkiye Dergisi, 3, Ankara, s. 616.
- Toynbee, Arnold (1988). Medeniyet Yargılanıyor, İstanbul: İşaret Yayınları.
- Ülken, Hilmi Ziya (2016). Uyanış Devirlerinde Tercümenin Rolü, İstanbul: İş Bankası Kültür Yayınları.
- Yılmaz, Murat (2001). “Samuel Huntington’ın Türkiye’de Verdiği Konferans”, Medeniyetler Çatışması, Der. Murat Yılmaz, Vadi Yayınları, Ankara, s. 163-183.