Türk Mitolojisi Penceresinden Orhun Abidelerine Dair Değerlendirmeler

Büyük Türk Kağanlığı olan Göktürkler döneminde yazılan ve Türk tarihinin en eski yazılı belgesi olan Orhun abideleri, Türk kültür ve uygarlığına ışık tutan en önemli kaynak durumundadır. Orhun abidelerinde yüksek bir medeniyet seviyesi ve gelişmiş bir Türk felsefesinin izleri bulunmaktadır. Resmi devlet yazıtları olan Orhun abideleri, Türk mitolojisine dair çok önemli bilgiler ihtiva etmektedir. Evren tasarımları, Türk tanrıları, mitolojik sayılar gibi birçok hususta şüphesiz çok değerli bilgiler içeren abideler, basit mitolojik inanç sistemine kıyasen daha tekâmül etmiş bir anlayışı yansıtmaktadır. Bir diğer ifadeyle, abidelere yansıyan mitolojik unsurlar ilkel bir ifadenin aksine sistemli ve gelişmiş bir düşünce evrenine işaret etmektedir. Çalışmada dil, edebiyat ve tarih başta olmak üzere pek çok konuda araştırmalara ışık tutan Orhun abideleri, bu kez Türk mitolojisi penceresinden ele alınmıştır. Bu doğrultuda abidelerde verilen bilgileri yorumlamak ve sonuçları bir bütünlük halinde aktarmak hedeflenmiştir.

Orhon Inscriptions, written during the Gokturk period the Great Turkic Khaganate and the oldest written document of Turkish history is the most important resource that sheds light on Turkish culture and civilization. There is a high level of civilization and traces of a developed Turkish philosophy in the Orhon Inscriptions. Orhon Inscriptions which is an official state inscription contains very important information about Turkish mythology. Undoubtedly, Inscriptions which containing very valuable information on many subjects such as universe designs, Turkish gods, mythological numbers reflect a more advanced understanding than the simple mythological belief system. In other words, the mythological elements in the inscriptions reflects a systematic and developed universe of thought, as opposed to a primitive form. Orhun Abideleri which sheds light on studies in many subjects, especially in language, literature and history is taken from the perspective of Turkish mythology. In this direction, it is aimed to interpret the informations given in the inscriptions and convey the results in integrity.