Para Politikası Uygulamalarının 2001 ve 2008 Türkiye Krizleri Açısından İncelenmesi

Dünya ekonomisinde seksenli yıllardan sonra yaşanan hızlı finansallaşma, gittikçe artan ve yaygın hale gelen ekonomik krizleri beraberinde getirmiştir. Genel olarak finansal piyasalar kaynaklı olan bu krizler, reel ekonomide daralma ve durgunluğu da beraberinde getirmiştir. Başlangıçta para politikası kanallarıyla krizlere tepki verilmiş; ancak krizlerin uzun vadeye yayılması, birçok dünya ülkesini etkilemesi ve uygulanmış olan para politikalarının istenen etkiyi yaratmaması, para politikalarına ve dolayısıyla da merkez bankacılığına yönelik olumsuz görüşlere sebep olmuştur. 2000li yıllarda Türkiye’de yaşanan iki büyük ekonomik kriz, politika uygulayıcıların ve akademisyenlerin makroekonomi ve para politikası görüşlerini yeniden düşünmelerine yol açmıştır. Merkez Bankası’nın enflasyon ile Türkiye’de araştırma döneminde kullanmış olduğu alternatif para politikası araçları arasındaki ilişkinin niteliği, 2001 ve 2008 kriz dönemleri bağlamında karşılaştırmalı olarak analiz edilmektedir. Bu amaçla oluşturulan tahmin modeli çerçevesinde para politikası değişkenlerinin fiyat üzerindeki etkisi ARDL sınır testi yöntemi kullanılarak araştırılırken, bir taraftan da çoklu yapısal kırılma testi ile politika değişkenleri ve fiyatta meydana gelen kırılmalar incelenmektedir. Türkiye gibi dış ekonomilere bağımlı ülkelerde sıklaşan şoklar, bu ekonomilerin tipik özelliği olan dışa bağımlılık ve yabancı sermaye girişleri, uygulanan para politikalarını etkinlikten uzaklaştırmaktadır. Türkiye’de enflasyon ile para politikası araçları arasında istikrarlı ve öngörülebilir bir ilişkinin olmadığı düşünülmektedir. Böylelikle, dışa açık bir ülke olan Türkiye’de, enflasyon ile para politikası araçları arasında istikrarlı ve öngörülebilir bir ilişkinin olmadığı hipotezinden yola çıkılarak; 2001 ve 2008’de meydana gelen kriz dönemleri çerçevesinde, irdelenen para politikası uygulamalarının, krizleri öngörmek ve yönlendirmek konusunda etkin olup olmadığı araştırılmaktadır. Çalışma doğrultusunda 1999-2015 yılları arasındaki dönemdeki politika değişiklikleri ve değişkenlerde ortaya çıkan yapısal kırılmalar arasındaki ilişkiler incelenecek ve para politikası değişkenlerinin fiyat istikrarı doğrultusunda etkinliği test edilecektir.

The rapid financialization of the world economy after eighties, brought with it increasingly widespread economic crises. These crises, which are originated from financial markets in general, have brought shrinkage and depression in the real economy. In the beginning, the crises were reacted with the channels of monetary policy. However, the spread of the crises to the long term, the failure of the applied monetary policies to create the desired effect, led to negative views towards monetary policies and therefore central banking. Two major economic crises in Turkey over the past two decades have led policy makers and academics to rethink the views of macroeconomics and monetary policy.The nature of the relationship between the Central Bank's inflation and the alternative monetary policy instruments used in Turkey during the research period is analyzed comparatively in the context of 2001 and 2008 crisis periods. While the effect of monetary policy variables on price is investigated using the ARDL boundary test method in the framework of the forecasting model created for this purpose, policy breakdowns and price breaks are investigated with multiple structural breakdown test. The shocks that are common in countries dependent on foreign economies such as Turkey, foreign dependency and foreign capital inflows, which are typical characteristics of these economies, remove the applied monetary policies. It is thought that there is not a stable and predictable relationship between inflation and monetary policy instruments in Turkey. Thus, starting from the hypothesis that there is no stable and predictable relationship between inflation and monetary policy instruments in Turkey, in the framework of crisis periods in 2001 and 2008, investigations into whether monetary policy applications are effective in predicting and directing crises. The relationship between the policy changes during the period 1999-2015 and the structural breaks in the variables will be examined and the effectiveness of the monetary policy variables will be tested in terms of price stability.