Cilt 5 Sayı 15 (2017)

Araştırma Makalesi

Para Politikası Uygulamalarının 2001 ve 2008 Türkiye Krizleri Açısından İncelenmesi

Yayımlandı 30.08.2017

Cilt 5 Sayı 15 kapak

Abstract

Investigation of the Monetary Policy Practices in 2001 and 2008 Turkish Crises

The rapid financialization of the world economy after eighties, brought with it increasingly widespread economic crises. These crises, which are originated from financial markets in general, have brought shrinkage and depression in the real economy. In the beginning, the crises were reacted with the channels of monetary policy. However, the spread of the crises to the long term, the failure of the applied monetary policies to create the desired effect, led to negative views towards monetary policies and therefore central banking. Two major economic crises in Turkey over the past two decades have led policy makers and academics to rethink the views of macroeconomics and monetary policy.The nature of the relationship between the Central Bank's inflation and the alternative monetary policy instruments used in Turkey during the research period is analyzed comparatively in the context of 2001 and 2008 crisis periods. While the effect of monetary policy variables on price is investigated using the ARDL boundary test method in the framework of the forecasting model created for this purpose, policy breakdowns and price breaks are investigated with multiple structural breakdown test. The shocks that are common in countries dependent on foreign economies such as Turkey, foreign dependency and foreign capital inflows, which are typical characteristics of these economies, remove the applied monetary policies. It is thought that there is not a stable and predictable relationship between inflation and monetary policy instruments in Turkey. Thus, starting from the hypothesis that there is no stable and predictable relationship between inflation and monetary policy instruments in Turkey, in the framework of crisis periods in 2001 and 2008, investigations into whether monetary policy applications are effective in predicting and directing crises. The relationship between the policy changes during the period 1999-2015 and the structural breaks in the variables will be examined and the effectiveness of the monetary policy variables will be tested in terms of price stability.

Keywords Monetary Policy, Crisis, Financial Economy, Structural Breaks

Öz

Dünya ekonomisinde seksenli yıllardan sonra yaşanan hızlı finansallaşma, gittikçe artan ve yaygın hale gelen ekonomik krizleri beraberinde getirmiştir. Genel olarak finansal piyasalar kaynaklı olan bu krizler, reel ekonomide daralma ve durgunluğu da beraberinde getirmiştir. Başlangıçta para politikası kanallarıyla krizlere tepki verilmiş; ancak krizlerin uzun vadeye yayılması, birçok dünya ülkesini etkilemesi ve uygulanmış olan para politikalarının istenen etkiyi yaratmaması, para politikalarına ve dolayısıyla da merkez bankacılığına yönelik olumsuz görüşlere sebep olmuştur. 2000li yıllarda Türkiye’de yaşanan iki büyük ekonomik kriz, politika uygulayıcıların ve akademisyenlerin makroekonomi ve para politikası görüşlerini yeniden düşünmelerine yol açmıştır. Merkez Bankası’nın enflasyon ile Türkiye’de araştırma döneminde kullanmış olduğu alternatif para politikası araçları arasındaki ilişkinin niteliği, 2001 ve 2008 kriz dönemleri bağlamında karşılaştırmalı olarak analiz edilmektedir. Bu amaçla oluşturulan tahmin modeli çerçevesinde para politikası değişkenlerinin fiyat üzerindeki etkisi ARDL sınır testi yöntemi kullanılarak araştırılırken, bir taraftan da çoklu yapısal kırılma testi ile politika değişkenleri ve fiyatta meydana gelen kırılmalar incelenmektedir. Türkiye gibi dış ekonomilere bağımlı ülkelerde sıklaşan şoklar, bu ekonomilerin tipik özelliği olan dışa bağımlılık ve yabancı sermaye girişleri, uygulanan para politikalarını etkinlikten uzaklaştırmaktadır. Türkiye’de enflasyon ile para politikası araçları arasında istikrarlı ve öngörülebilir bir ilişkinin olmadığı düşünülmektedir. Böylelikle, dışa açık bir ülke olan Türkiye’de, enflasyon ile para politikası araçları arasında istikrarlı ve öngörülebilir bir ilişkinin olmadığı hipotezinden yola çıkılarak; 2001 ve 2008’de meydana gelen kriz dönemleri çerçevesinde, irdelenen para politikası uygulamalarının, krizleri öngörmek ve yönlendirmek konusunda etkin olup olmadığı araştırılmaktadır. Çalışma doğrultusunda 1999-2015 yılları arasındaki dönemdeki politika değişiklikleri ve değişkenlerde ortaya çıkan yapısal kırılmalar arasındaki ilişkiler incelenecek ve para politikası değişkenlerinin fiyat istikrarı doğrultusunda etkinliği test edilecektir.

Anahtar Kelimeler Para Politikası, Kriz, Finansal Ekonomi, Yapısal Kırılma

PDF

Kaynakça

  1. Akyazı, H. ve Ekinci A. (2009). Türkiye’de 2000 Sonrası Uygulanan Para Politikası Stratejilerinin Makroekonomik Performanslarının Değerlendirilmesi, Atatürk Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt: 23, Sayı: 1, s.s. 345-362.
  2. Altıntaş, H. ve Taban S. (2010). Türkiye’de İkiz Açık Sorunu Ve Feldsteinhorioka Hipotezi: ARDL Yaklaşımı Ve Nedensellik Araştırması, Turgut Özal Uluslararası Ekonomi Ve Siyaset Kongresi-ı, 15-16 Nisan 2010, Küresel Krizler Ve Ekonomik Yönetişim, Malatya: Bildiri Kitabı, s.s. 17041734.
  3. Çetin, A. ve Çetin B. (2007). Alternatif Para Politikası Değişkenlerinde Maliye Politikası, Döviz Kuru Ve Enflasyonun Büyüme Üzerindeki Etkisi, İktisat İşletme Ve Finans, Cilt: 22, Sayı: 252, s.s. 123-134. DOI: https://doi.org/10.3848/iif.2007.252.2656
  4. Düzgün, R. (2010). Türkiye Ekonomisinde Para Ve Maliye Politikalarının Etkinliği, Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, Cilt: 3,Ssayı: 11, s.s. 230-237
  5. Elma, Ç. A. (2008). Yapısal Kırılmalar Altında Birim Kök Testleri Ve Eşbütünleşme Analizi: Para Talebi İstikrarı, Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ekonometri Anabilim Dalı, Ankara.
  6. Filho, I. C. (2010). Inflation Targeting And Crisis: An Empirical Assessment, IMF Working Paper, No: wp/10/45, http://mpra.ub.uni-muenchen.de/19960/, erişim tarihi: 26.04.2017.
  7. Gujarati, d. (2006). Temel Ekonometri, Literatür Yayıncılık, İstanbul.
  8. İlgün, M. F. (2010), Genişletici Mali Daralma Hipotezinin Temelleri Ve Türkiye Ekonomisi Üzerine Bir Uygulama, Erciyes Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Sayı: 35, s.s. 233-253.
  9. Kademli, S. (2007). Para Politikalarının Reel Ekonomiye Etkisinde Aktarım Mekanizmalarının İşleyişi Ve Türkiye İçin Test Edilmesi, Yüksek Lisans Tezi, Mersin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İktisat Anabilim Dalı, Mersin.
  10. Kadıoğlu, F. (2006). Parasal Aktarım Mekanizması: Türkiye Örneğinin Yapısal Model Çerçevesinde Analizi, Uzmanlık Yeterlilik Tezi, TCMB Araştırma Ve Para Politikası Genel Müdürlüğü, Ankara.
  11. Karagöz, K. ve Ergün S. (2010). Türkiye’de Ekonomik İstikrarsızlığın Kaynakları: Ekonometrik Bir Değerlendirme, Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Cilt: 15, Sayı: 2, s.s. 169-185.
  12. Kasapoğlu, Ö. (2007). Parasal Aktarım Mekanizmaları: Türkiye İçin Uygulama, Uzmanlık Yeterlilik Tezi, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Piyasalar Genel Müdürlüğü, Ankara.
  13. Kazgan, G. (2012). Türkiye Ekonomisinde Krizler (1929-2009) “Ekonomi Politik” Açısından Bir İrdeleme, 3. Baskı s.s. 217, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları
  14. Koyuncu, F. T. (2009). Türkiye’de Konjonktürel Dalgalanmaların Arz Ve Talep Şokları İle Analizi, Doktora Tezi, Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İktisat Anabilim Dalı, Eskişehir.
  15. Kutlar, A. (2005). Uygulamalı Ekonometri, 2. Baskı, Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.
  16. Örnek, İ. (2009). Türkiye’de Parasal Aktarım Mekanizması Kanallarının İşleyişi, Maliye Dergisi, Sayı: 156, s.s. 104-125.
  17. Özata, E. (2007). Türkiye’de Konjonktürel Dalgalanmaların Zaman Serisi Analizi, Doktora Tezi, Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İktisat Anabilim Dalı, Eskişehir.
  18. Pahlavanı, M. (2005), Analysing The Trade-Gdp Nexus In Iran: A Bounds Testing Approach, Faculty Of Business Economics Working Papers, No: 05/25, http://ro.uow.edu.au/cgi/viewcontent.cgi?article=1132&context=commwkpapers, erişim tarihi: 05.04.2017.
  19. Pesaran, M. H. and Shın Y. (1999). An Autoregressive Distributed Lag Modelling Approach To Cointegration Analysis, ed: s. Storm, Econometrics And Economics Theory in the 20th Century, s.s. 134-150. DOI: https://doi.org/10.1017/CCOL521633230.011
  20. Pesaran, M. H., shın, Y. and Smıth R. J. (2001), Bounds Testing Approaches To The Analysis Of Level Relationships, Journal Of Applied Econometrics, Vol: 16, s.s. 289-326 DOI: https://doi.org/10.1002/jae.616
  21. Stock, j. H. and. Watson W. (2011). Ekonometriye Giriş, Çev: b. Saraçoğlu, Ankara: Efil Yayınevi.
  22. Yapraklı, S. Ve Kaplan F. (2012). Türkiye’de Uygulanan Açık Enflasyon Hedeflemesi Stratejisinin Başarısı Üzerine Ekonometrik Bir Değerlendirme, Hacettepe Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Cilt: 30, Sayı: 2, s.s. 185-208.