Araştırma ve Yayın Etiği

Ulakbilge Sosyal Bilimler Dergisi araştırma ve yayın etiğinde ulusal ve uluslararası standartları izler. Dergide yayımlanan makalelerin araştırma ve yayın etiğine uygun olarak hazırlandığı kabul edilir; makalelerdeki görüşlerin ve olası etik ihlallerin sorumluluğu yazarlarına aittir.

Dayanak alınan ilke ve yönergeler

Etik Editörü

Derginin etik işleyişini Etik Editörü yürütür; bu görevi Baş Editör Prof. Dr. Fatih Başbuğ üstlenmiştir. Etik Editörü etik ihlal şüphelerini ve şikâyetleri inceler, etik kurul onayı ve izinlerle ilgili soruları karara bağlar, gerektiğinde düzeltme, endişe bildirimi ya da geri çekme sürecini başlatır. Etik Editörünü ilgilendiren ya da Etik Editörünün çıkar çatışması bulunan durumlarda inceleme, çıkar ilişkisi bulunmayan bir Yayın Kurulu üyesi tarafından yürütülür. Etik Editörüne bilgi@artsurem.tr adresinden ulaşılabilir.

Yazarların sorumlulukları

  • Gönderilen çalışma özgündür; başka bir yerde yayımlanmamıştır ve başka bir dergide değerlendirmede değildir.
  • Veriler ve kaynaklar gerçektir; uydurma, çarpıtma ya da seçici raporlama yapılmamıştır. Araştırma verileri (anket ve görüşme kayıtları, alan notları, ölçüm sonuçları vb.), istendiğinde editörlüğe sunulmak üzere yayından sonra en az beş yıl saklanır.
  • Başkalarının fikir, yöntem, veri, görsel ve metinlerine uygun biçimde atıf yapılır; birincil kaynaklar, arşiv belgeleri ve eserler doğrulanabilir biçimde gösterilir. Yazarın daha önce yayımlanmış kendi metinleri de kaynak gösterilerek kullanılır.
  • Etik kurul onayı gerektiren çalışmalarda onay araştırma başlamadan önce alınır; kurulun adı, karar tarihi ve sayısı makalede belirtilir (bkz. Etik Kurul ve Bilgilendirilmiş Onam).
  • Başkalarına ait görsel, eser fotoğrafı, belge, ölçek ya da veri kullanılıyorsa hak sahiplerinden gerekli izinler alınır.
  • Yazarlık, yazarlık ölçütlerini karşılayan kişilerle sınırlıdır; katkılar CRediT rolleriyle beyan edilir (bkz. Yazarlık ve Katkı).
  • Çıkar çatışmaları ve destek kaynakları beyan edilir (bkz. Çıkar Çatışması ve Finansman).
  • Yapay zekâ araçlarının kullanımı beyan edilir (bkz. Yapay Zekâ Politikası).
  • Yazar, yayımlanmış makalesinde önemli bir hata fark ederse bunu derhal dergiye bildirir ve düzeltme ya da geri çekme sürecinde editörlükle iş birliği yapar.

Hakemlerin sorumlulukları

  • Değerlendirilen makale gizlidir; paylaşılamaz, alıntılanamaz, yayımlanmadan önce kişisel çalışmalarda kullanılamaz ve yapay zekâ araçlarına yüklenemez.
  • Çıkar çatışması bulunan ya da yazarın kimliğini bildiğini düşünen hakem görevi reddeder.
  • Değerlendirme nesnel, gerekçeli, yapıcı ve saygılıdır; kişisel eleştiri içermez.
  • Hakem, kendi çalışmalarına atıf yapılmasını koşul olarak ileri sürmez.
  • Hakem, fark ettiği etik ihlal şüphesini editöre gizli olarak bildirir.
  • Hakem, değerlendirmeyi kabul ettiği süre içinde tamamlar; tamamlayamayacaksa editörü önceden bilgilendirir.

Editörlerin sorumlulukları

  • Kararlar yalnızca bilimsel nitelik, özgünlük, yöntemsel yeterlik ve kapsama uygunluk ölçütlerine göre verilir; yazarın kurumu, unvanı, uyruğu, cinsiyeti, inancı ya da görüşleri karar üzerinde etkili olamaz.
  • Editörler gönderilere ilişkin bilgileri gizli tutar ve hakemlerin kimliğini korur.
  • Editörler çıkar çatışması bulunan makalelerin sürecinden çekilir; kendi makaleleri bağımsız olarak değerlendirilir.
  • Editörler, her araştırmanın gerekli etik kurul onayıyla ve izinlerle yürütüldüğünden emin olur ve gerektiğinde belgeleri ister.
  • Etik ihlal şüphesinde COPE akış şemalarını izler; gerekirse düzeltme, endişe bildirimi ya da geri çekme yayımlar.
  • Değerlendirme sürecinin zamanında ve adil biçimde yürütülmesini gözetir.

Yayıncının sorumlulukları

Derginin sahibi ve yayıncısı Sanat ve Dil Araştırmaları Enstitüsü ile yayın hizmetlerini sağlayan Artsürem Yayıncılık, derginin editöryal bağımsızlığını güvence altına alır ve yayın kararlarına karışmaz. Yayıncı; açık erişimin sürekliliğini, içeriğin korunmasını, DOI atanmasını ve etik ihlallerin incelenmesi için gereken desteği sağlar. Dergi reklam yayımlamaz; editöryal kararlar hiçbir ticari ilişkiden etkilenmez.

Etik dışı davranışlar

YÖK Yönergesi ve COPE yönergeleri uyarınca şunlar etik dışı kabul edilir: intihal (başka dildeki bir metnin kaynak gösterilmeden çevrilerek kullanılması dâhil); veri, kaynak ya da belge uydurma (sahtecilik) ve çarpıtma; aynı çalışmanın birden fazla yerde yayımlanması (tekrar yayın); bir çalışmanın sonuçlarını gereksiz yere bölerek yayımlama (dilimleme); haksız yazarlık; destek kaynaklarının belirtilmemesi; etik kurul onayı alınmadan araştırma yapılması; atıf ve hakemlik süreçlerinin manipülasyonu.

Etik ihlal bildirimi ve inceleme

Değerlendirmedeki ya da yayımlanmış bir makaleye ilişkin etik ihlal şüphesi, gerekçesi ve varsa belgeleriyle bilgi@artsurem.tr adresine bildirilir; adı açıklanmayan bildirimler de içerdikleri kanıt ölçüsünde değerlendirilir. Bildirimi Etik Editörü inceler. İnceleme COPE akış şemalarına göre yürütülür: Yazarlardan açıklama istenir ve gerektiğinde yazarların kurumuna başvurulur. Sonuca göre düzeltme, endişe bildirimi ya da geri çekme yayımlanır (bkz. Düzeltme, Geri Çekme ve Endişe Bildirimi).

İlgili politikalar