Bu araştırmanın amacı, Türkiye’nin ilk profesyonel grafik tasarımcısı İhap Hulusi Görey’in Cumhuriyet dönemi banka afişlerinde yer alan metaforik ve alegorik anlatımları incelemektir. Bunun yanında sanatçının, görsel iletişimdeki yaratıcı anlatım gücünü ve toplumsal mesajları görsel öğelerle nasıl aktardığını ortaya koymaktır. Araştırmada, literatür tarama yöntemi ile elde edilen bilgilerden yola çıkarak Görey’in Ziraat Bankası, Yapı Kredi Bankası, İş Bankası ve Sümerbank için hazırladığı toplamda dört afiş tasarımı incelenmiştir. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden olan içerik analizi ve doküman analizi kullanılmıştır. Afişlerde yer alan şapka, takım elbise, kuş, yuva, kumbara, modern ev, köylü, 1 lira gibi görsel unsurlar, metaforik ve alegorik bir yaklaşımla incelenmiş ve afiş bir bütün olarak ele alınarak verilmek istenen mesaj yorumlanmıştır. Özellikle pipo içen figür, para biriktirmenin getirdiği maddi rahatlığın ve güven hissinin metaforik bir yansıması olarak analiz edilmiştir. Leylek, bireylerin veya ailelerin yeni bir ev sahibi olma hayalinin metaforu olarak yorumlanmıştır. Madeni 1 liranın bir "pasta dilimi" şeklinde sunulması, kazancın bir kısmının yatırıma yönlendirilmesi gerektiğini görsel olarak anlatır. Köylü (Çiftçi) figürü, yalnızca bireysel tasarruf yapan biri değil, aynı zamanda milli üretimin ve ulusal kalkınmanın temel unsuru olarak sembolize edilmiştir. Bu araştırma, metafor ve alegorinin grafik tasarım ve görsel iletişimdeki etkisini ortaya koyarak, İhap Hulusi Görey’in eserleri üzerinden yeni bir bakış açısı sunmaktadır. Araştırma, Görey’in tasarımlarının sadece estetik birer ürün değil, aynı zamanda Cumhuriyet’in ekonomik ve kültürel vizyonunun görsel temsilleri olduğunu göstermiştir.
Anahtar Kelimeler: İhap Hulusi Görey, afiş tasarımı, metafor, alegori, görsel iletişim, sembolik anlatım
|